Η Ανάγκη σαν θεότητα.

Οι άνθρωποι παρακινούνται να δράσουν από δυο δυνάμεις. Η μια είναι η φαντασία και η άλλη είναι η ανάγκη.
Η φαντασία βάζει στόχους, όπως το να πάμε στο φεγγάρι, γεννάει επιστήμες και δημιουργεί πολιτισμούς, γίνεται η μητέρα της τέχνης και συγγενής της ευζωίας.
Από την άλλη έχουμε την ανάγκη.
Η ανάγκη της επιβίωσης, της δικαίωσης, της διαφύλαξης της αξιοπρέπειας και της οντότητας μας σαν άτομα και σαν κοινωνίες.
Εκεί που αποτυγχάνει η φαντασία, δίνει την θέση της σε κάποια στιγμή στην ανάγκη και τότε οι αναστολές χάνονται, η θέληση χαλυβδώνεται, ο χαρακτήρας ξετυλίγεται και το αποτέλεσμα καμιά φορά, είναι το ίδιο.
Ας γνωρίσουμε την ανάγκη σαν θεότητα από την αρχαία μας ιστορία.

Ανάγκη (μυθολογία)

Αποτέλεσμα εικόνας για θεα αναγκη

Ανάγκη
Ananka i Mojre.JPG
Οικογένεια
Τέκνα Αδράστεια
Γονείς Χρόνος και Hydros

Η έννοια της ανάγκης αναδείχθηκε σχετικά πολύ νωρίς από τους προϊστορικούς Έλληνες στο πρόσωπο μιας ιδεατής ανθρωπόμορφης θεότητας, της Ανάγκης.
Η θεότητα αυτή φέρεται να παραστάθηκε για πρώτη φορά στην Ορφική θεολογία, ως βίαιη, αναπόφευκτη θεϊκή δύναμη, όπως τούτο καταμαρτυρούν οι νεοπλατωνικοί φιλόσοφοι Ιερώνυμος, Δαμάσκιος κ.ά. Σύμφωνα μάλιστα με τον Ιερώνυμο, η Ανάγκη ταυτιζόταν με την Αδράστεια που αποτελούσε την προσωποποίηση της «αναπόδραστης ανάγκης» (=αναπόφευκτης). Η Ορφική θεολογία στο σημείο αυτό παραδίδει ότι ο αγήρατος Χρόνος που είναι ο ίδιος ο Ηρακλής μαζί με την Ανάγκη (Αδράστεια) απέκτησαν τον Αιθέρα, το Χάος και το Έρεβος.

Όμως η Ορφική θεολογία περί της ανάγκης απαντάται τόσο στην αρχαία φιλοσοφία όσο και στη τραγωδία. Κατά τους αρχαίους φιλοσόφους, ο μεν Πλάτων θεωρεί τη θεά Ανάγκη ως μητέρα των Μοιρών, ο δε Πλούταρχος ως μητέρα της Αδράστειας. Ο Πρόκλος την παριστά μητέρα της Ειμαρμένης που την γέννησε εκ του Δημιουργού, ο Στοβαίος θεωρεί την Ανάγκη κόρη του Κρόνου και αδελφή της θεάς Θέμιδας (Δίκης), και τέλος ο Ευριπίδης την εξισώνει με Ερινύα.
Σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στο «Συμπόσιο» του Πλάτωνα πριν να κυριαρχήσει ο Έρως , στα θεία πράγματα βασίλευε μόνο η Ανάγκη που όλα συνέβαιναν υπό το κράτος αυτής. Ειδικότερα ο Πλάτωνας στο έργο του «Πολιτεία» παρουσιάζει την θεά Ανάγκη να φέρει στα γόνατά της αδαμάντινη άτρακτο μέσα στην οποία περιστρέφεται το Σύμπαν.
Κατά δε τους αρχαίους τραγικούς ποιητές (Αισχύλος, Ευριπίδης, Καλλίμαχος) η Ανάγκη αποτελεί βαρύ ζυγό με δύναμη ακαταμάχητη τόσο για θεούς, όσο και ανθρώπους. Εξ ου και η αρχαία ρήση – παροιμία που αποδίδει ο Διογένης ο Λαέρτιος στον φιλόσοφο Πιττακό «Ανάγκα ουδέ θεοί μάχονται»
Σημειώνεται επίσης ότι ο Μακρόβιος, την περί Ανάγκης ορφική θεολογία, την θεωρεί προϊόν της αρχαίας αιγυπτιακής θεολογίας, κατά την οποία στη γέννηση του κάθε ανθρώπου παρίστανται τέσσερις θεότητες ο Δαίμων, η Τύχη, ο Έρως και η Ανάγκη.
Στην αρχαία Ελλάδα η θεά Ανάγκη τιμόταν ιδιαίτερα στην Ακροκόρινθο όπου σύμφωνα με μαρτυρία του Παυσανία υπήρχε κοινό ιερό με της θεάς Βίας, το οποίο μάλιστα θεωρούταν «άβατο» για οποιονδήποτε.

Αποφθέγματα - Το δίκαιο της ανάγκης

Η ετυμολογία της λέξης Ανάγκη κατά τον Αριστοτέλη στο έργο του Μετά τα Φυσικά :
"Ανάγκη είναι αρχή κινούσα ή η εμποδίζουσα την πράξη που προέρχεται από την ελεύθερη βούληση και τη σκέψη"


Θαλής ο Μιλήσιος (640 - 546 πχ)
"Το ισχυρότερο είναι η ανάγκη διότι κυριαρχεί σε όλα"
"ΔΕΙΝΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ ΟΥΔΕΝ ΙΣΧΥΡΟΤΕΡΟΝ" - "Τίποτα ισχυρότερο από την ανάγκη".

Δημόκριτος από Άβδηρα (460 - 370 πχ)
"Όλα γίνονται κατ΄ ανάγκη"
"Πρέπει να καλοτυχίζουμε τον εαυτό μας για το πόσο καλύτερα ζούμε εμείς, αναλογιζόμενοι αυτά που υποφέρουν οι άλλοι"
"Είναι παράλογη συμπεριφορά να μην υποχωρούμε στις ανάγκες της ζωής"

Πιττακός από Μυτιλήνη (650 - 560 πχ)
"ΑΝΑΓΚΑ ΚΑΙ ΟΙ ΘΕΟΙ ΠΕΙΘΟΝΤΑΙ" - "Η ανάγκη κυριαρχεί των Θεών"
"Άριστη είναι η οικογένεια που δεν έχει ανάγκες για τα περιττά και απ’ τα αναγκαία τίποτε δεν της λείπει"
"ΑΝΑΓΚΑ Δ΄ΟΥΔΕ ΘΕΟΙ ΜΑΧΟΝΤΑΙ" - "Εναντίον της ανάγκης , ούτε και οι Θεοί μπορούν να δώσουν μάχη"

Μένανδρος ο Αθηναίος (324 - 291 πχ)
"Πολλά πράγματα γρήγορα υποτάσσονται στην ανάγκη"

Ξενοφών ο Αθηναίος (430 - 354 πχ)
"Δεν υπάρχει καλύτερος δάσκαλος πέραν της ανάγκης"

Σολών ο Αθηναίος (640 - 560 πχ)
"Ο ΤΩΝ ΠΕΡΙΣΣΩΝ ΖΗΛΟΣ, ΕΥΘΥΣ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΚΑΙ ΣΥΝΟΙΚΙΖΕΤΑΙ ΤΗ ΧΡΕΙΑ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΑΙΩΝ" - "Η σφοδρή επιθυμία για την απόκτηση περιττών πραγμάτων, ακολουθεί ευθύς αμέσως μετά την απόκτηση των αναγκαίων"

Λεύκιππος από Άβδηρα (περίπου 5ος αιωνας πχ)
"Όπως οι γενέσεις του κόσμου, έτσι και οι αυξήσεις, οι ελαττώσεις και οι καταστροφές γίνονται σύμφωνα με κάποια αναγκαιότητα"

Αισχύλος ο Ελευσίνιος (525 - 456 πχ)
"Όσα η μοίρα έταξε, πρέπει κανείς ατάραχος να τα δέχεται, ξέροντας πως η δύναμη της ανάγκης είναι αήττητη"
"Η τέχνη είναι πολύ πιο αδύνατη από την ανάγκη"

Σχόλια