Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΚΑΡΥΣΤΙΝΟ ΓΛΩΣΣΑΡΙ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΚΑΡΥΣΤΙΝΟ ΓΛΩΣΣΑΡΙ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη, 18 Μαΐου 2016

Καρυστινές εκφράσεις, τότε, αλλά και τώρα.

Όλοι οι 'Καρυστινοί' είμαστε εδώ
Και ιδού και οι καρυστινές μας εκφράσεις!!

Συμπληρώστε φράσεις από κάτω στα σχόλια,ώστε να τις προσθέσουμε στον κατάλογο..Τις γράφαμε πολύ σκόρπια όλον αυτό τον καιρό και μας έχουν ξεφύγει σίγουρα αρκετές...
Στις φράσεις η απόλυτη αλφαβητική σειρά δεν είναι εφικτή,οπότε στο περίπου.
---------------------------------------
Δεν θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε διαφορετικά τις καρυστινές εκφράσεις παρά μόνο με το Α!!
Χαρακτηριστικό καρυστινό επιφώνηματο Α κοφτό όχι παρατεταμένο,που το χρησιμοποιούμε όλοι μας καθημερινά χωρίς καν να το συνειδητοποιούμε! Μόνο όταν μας το λένε οι ξένοι το καταλαβαίνουμε.
"ελάτε βρε παιδιά! Α! μεσημέριασε..
Α! ήρθες?
Α! τι κάνει αυτός εκεί?
έρχομαι ντε! Α! τι φωνάζεις?
αλί κακό τι με βρήκε τη μαύρη!=αχ τι έπαθα!
αμ τα'δα εγώ τα μερομήνια=το είχα καταλάβει εγώ,το είχα προβλέψει ότι κάτι τρέχει
άνθρωπο από σπίτι και σκυλί από μαντρί=άνθρωπο από νοικοκυρεμένο σπίτι,με αρχές.
άσε το φαϊ ν'απολαχάνει λιγάϊ=άφησε το φαγητο να κρυώσει λίγο,να "ξεκουραστεί" και μετα να σερβίρεις

Σάββατο, 2 Απριλίου 2016

Καρυστινό Γλωσσάρι. Νο3.


' Ας δούμε ποιές λέξεις πηγάζουν από την Ενετοκρατούμενη περίοδο της Καρύστου, ποιές από την Τουρκοκρατία και ποιες είναι αρβανίτικες....
Ας κινητοποιηθούν λοιπόν όσοι θέλουν από την ομάδα μας και ιδιαίτερα οι φιλόλογοι , να κάνουν αντίστοιχεςαναζητήσεις κι είμαι σίγουρη ότι στο τέλος θα βγει κάτι καλό και μάλιστα από τη συμβολή όλων μας....
Ξεκινώ με αρβανίτικες λέξεις, που φυσικά δεν απαντώνται μόνο στην Κάρυστο, αλλά σε πολλές περιοχές στην Ελλάδα, αλλά φυσικά η χρήση τους ήταν και συνεχίζει για πολλές από αυτές να είναι διαδεδομένη στην περιοχή μας :
αλητάμπουρας (μόνο το δεύτερο μισό, βέβαια είναι αρβανίτικο) = αλήτης με περικεφαλαία
αμπάριζα = κατά λέξη σημαίνει ορμητήριο ή φωτιά .Σαν έκφραση όμως, όταν λέμε "Τους πήρε αμπάριζα" σημαίνει δεν υπολογίζω κανέναν και ορμάω μέσα σ' όλα. Προέρχεται μάλιστα από την «αμπάριζα», ένα παλιό αγορίστικο παιδικό παιχνίδι ανοιχτού χώρου, που παιζόταν από δύο ομάδες και που παιζόταν και στην περιοχή μας.
(Οι καταλήξεις σε -ιζα να σημειώσουμε, είναι ένδειξη αλβανικής προέλευσης, παρότι η συγκεκριμένη λέξη είναι αντιδάνειο από την ιταλική αμπάρα και από εμάς τους Έλληνες πέρασε από τα Ελληνικά στα Αλβανικά)
γούβα = τρύπα στο χωμάτινο έδαφος
ζουλάπι = το αγρίμι, άγριο ζώο και ιδίως ο λύκος και η αλεπού
πανούργος, πονηρόςάνθρωπος )
καλέσα = η ξανθιά προβατίνα (απαντάται στα χωριά μας, είναι διαδεδομένη στους κτηνοτρόφους)
λάγιο = σκούρο πρόβατο (μτφ. ο λάγιος = ο κακομοίρης)
κοκορέτσι = το γνωστό , παραδοσιακό έδεσμα από σπλάχνα ζώων
μαρμάγκα = δηλητηριώδης αράχνη που τρώει λαίμαργα τα θύματά της Θα σε φάει η μαρμάγκα = ουαί κι αλοίμονό σου)
μπάκα = κοιλιά (Γέμισε τη μπάκα του )
μπαμπέσης = ο κατεργάρης
μπέσα = η αξιοπιστία με βάση τους άγραφους κανόνες και τις αξίες μιας ομάδας ατόμων (ιδιαίτερα σε μικρές κοινωνίες σαν τη δική μας)
σβέρκος = το πίσω μέρος του λαιμού (Καρυστινή έκφραση :τον βούτηξα από τον σβέρκο)
τάτσι μίτσι κότσι : Από τα Αλβανικά υποκοριστικά ονόματα Τάτσης (Τάκης), Μήτσης (Μήτσος) και Κώτσης (Κώτσος) σημαίνει τη μυστική συνεργασία κάποιων με σκοπό να εξυπηρετήσουν τα, συνήθως ύποπτα, κοινά τους συμφέροντα
τσίφτης = ξηγημένος, μάγκας
τσούπρα = κορίτσι, κοπέλα (στους κτηνοτρόφους μας νεαρή γίδα)
φάρα = κατά λέξη, σπόρος ,γένος...Στην Κάρυστο χρησιμοποιείται απαξιωτικά ( π.χ. Σε τι φάρα πήγες κι έπεσες;)


αβάρετος = ακούραστος
Αγκοριτσά = άγρια αχλαδιά
Άζα = η μουτζούρα του τζακιού
Ακουσμένη = παντρεμένη γυναίκα που έχει συζητηθεί για εξωσυζυγικές σχέσεις
Αλλαξιά, αλλαξά = Η δεύτερη φορεσιά (Πάρε μια αλλαξά μαζί σου, μπορεί να κατουρηθείς στο δρόμο)
Ανακούκουρδα = ανακατεμένα
Αντέτι Μουχαμέτι = Τα ίδια και τα ίδια επαναλαμβάνεις. ( Μάλλον Τούρκικο )
απαστριά = ποντίκι
απονοικοτσυρά = γυναίκα ανοικοκύρευτη
αρτυμή = το μη νηστήσιμο
Αστοχιά = κακοκεφιά
Αστρίτης το μάτι = αστραφτερό, χρησιμοποιείται όταν δεν κλείνει για ύπνο
Αυτά είναι τους παιδιούνες= αυτά είναι των παιδιών Αντέτι = ξεμάτιασμα
Αυτοί σούρνουν πανί = αυτοί πηγαινοέρχονται άσκοπα
Βαρυγκομάω = δυσφορώ , δυσανασχετώ
βάτρα = σπιτι
Βετούλι = χρονιάρικο κατσίκι
Βοϊδοτσεντρίτης = άντρας βλάκας
βραγιά = ο μπαξες
Βρωμοστήλα χάμου= κάτσε κάτω,παλουκώσου
Βρωμοστύλα = Κάτσε φρόνιμα
Γάλικας = μεγάλο ξύλινο κοφίνι
Γάνα = η μαυρίλα που βγάζουν τα χαλκόματα
γάνιασα = κουράστηκα
γιουρντάρω = ορμάω
γλαντί = το αδύνατο παιδί
Γλάρα = πρωινή υγρασία
Γλωσσοκοπάνα = γυναίκα πολυλογού και ετοιμόλογη
Γοργόνια = Ζωηρά παιδιά
Γυφτοκόνισμα = πολύ αδύνατη γυναίκα
Διάφορο = το κέδρος, το όφελος (Νικάει η ζημιά το διάφορο. (παροιμία))
Δρόλαπας = δυνατή βροχή
Έγινα άμουρος=εξαφανίστηκα
Εγώ φέγω τώρα = Εγώ φεύγω τώρα
Ειναι παράωρα = είναι περασμένη η ώρα
Ζαγάρι = σκύλος ανεπιθύμητος
Ζαμάνια = Πολλά χρόνια ( Συνήθως λέμε για κάποιον που έχουμε πολύ καιρό να τον δούμε)
Ζέκες = τύφλες συνοδεύονται με μούτρα (Που νάχεις ζέκες)
Ζερζεβούλης = σατανάς
Ήρχα = ήρθαΈχω έρχει = έχω έλθει
Ισικιωμένη = Η γυναίκα με φυσική χάρη και ήθος,επιθετικός προσδιορισμός ανώτερος της όμορφης
Και στα επίλοιπα = Ευχή που δίνεται στα τελειώματα, δηλαδή και στις χαρές των υπολοίπων
Καλά δεξίματα = με το καλό να υποδεχθείτε αυτούς που περιμένετε
Καλά κρασά = Στο μάζεμα των σταφυλιών
Καναπελίκι = το κάλυμμα του καναπέ,άσπρο ουγίτικο με δαντέλα τις σχόλες και εμπριμέ απλό τις καθημερινές
Καούνι = πολύ κρύο, παγωνιά
Καραμελάτη κουβέρτα = Κουβέρτα φτιαγμένη στον αργαλειό με ρίγες σε όλο το μήκος της
Καρκαλέτσι= σαμιαμίδιΓκουρτζέλι = το νεογέννητο γουρουνάκι
Καρυστινή παροιμία: Σηκώθηκεν η όμορφη να κάτσει η ισκιωμένη χάφτας = αγαθιάρης βλακέντιος = βλάκας κουμπάνια =τα τρόφιμα που έπαιρναν οι τσομπάνηδες μαζί τους για να έχουν στο μαντρί να τρώνε συ πού ήστανε; - ήμανε πέρα =εσύ πού ήσουν; - ήμουν πέρα Στο βγάλσιμο ήλιου = ανατολικά Στο χάσιμο ήλιου = δυτικά
Κάτοικας = το κοτέτσι
Κατσούλα = η σκούφια, η κουκούλα
Κατώϊ = αποθήκη στο υπόγειο
Κεσέμι = το κριάρι ή ο τράγος που οδηγεί το κοπάδι, ο μπροστάρης
κιοτεύω=δειλιάζω
κουσελεύω=κουτσομπολεύω
Κουσέλι=κουτσομπολιό
Κουσελιάρης ή κουσέλας = κουτσομπόλης
Κουταλάφι= μεγάλη ακρίδα
Κουτσαφιές = το φυτό που κάνει κουκιά
κρεββατίνα = ο αργαλειός
λιακός = στέγη σπιτιού με χώμα
Λιγούνα= βέργα
Λολάδες του Μουτζουρογιάννη (προφανώς παλιός Καρυστινός λωλός που έμεινει στην αιωνιότητα )
Λοστάρι = χοντρό και παχύ υφαντό σκέπασμα
Λούβερη έκανες τον καφέ = Πικρό έφτιαξες τον καφέ
Μαντζούνι = πρακτικό θεραπευτικό ρόφημα, γιατροσόφι
Με τους λωλούς λωλαίνομα = παρασύρομαι εύκολα από αστεϊσμούς και πλάκες που κάνουν οι άλλοι και μπαίνω κι εγώ στο κλίμα Γεννήκαμε σεργούνι ή σουργούνι = γίναμε ρεζίλι, βγήκαν στη φόρα οι πομπές μας Κουβεντιασμένη = Γυναίκα που έχει συζητηθεί για ασταθή ερωτικό βίο Βγήκε στη τρυφερίτσα = έκφραση για το κορίτσι που μεγάλωσε και ξεκίνησε τις βόλτες και τα φλερτ δειξάμενη = η εντυπωσιακή γυναίκα
Μη με κρένεις = Μη μου μουρμουράς
Μισοκούτρουλος= βλαμμένος
μισόχλωρος = τρελλός
Μολέρνω = Φεύγω (κυριολεκτικά και μεταφορικά)
μπαϊλντισα = κουράστηκα
Μπάκα = κοιλιά.( Γέμισε η μπάκα του)
μπασά = πόρτα- πέρασμα
Μπαστικό= αποθήκη
μπινιώτα = το πυθάρι
Μπουγιουρντί = κοινοποίηση δυσάρεστου εγγράφου
μπουρδουκλώνομαι = μπερδεύομαι
Μπούρμπερη = στάχτη, σκόνη (Να γίνει στάχτι και μπούλμπερη)
Μπροστοποδιά = γυναικεία ποδιά κουζίνας
Να χαίρεσαι τ΄ασκέρι σου = Να χαίρεσαι την οικογένειά σου
Νιτερέσο = συμφέρον( Δεν έχω νιτερέσα μαζί τους)
ντάλα μεσημέρι=καταμεσήμερο
Νταλάκιασα = δίψασα πολύ
Ντουγρού = ευθεία
Ντράβαλα = περιπέτειες
Ξαντάρι = ξάνεμο
ξεποδαριάζομαι = κουράζομαι απ' το περπάτημα
ξεργουτού = επί τούτου
Ξόμπλι = κουτσομπολιό
Ξομπλιάστρα = αυτή που τα παρατηρεί όλα,που δεν αφήνει τίποτα ασχολίαστο
Ξοντώνω = εκτονώνομαιΔεν νογάει = δεν καταλαβαίνει, δεν σκαμπάζει
Ουγίτικο πανί = το λεπτό άσπρο υφαντό με τις ρίγες
Παδανά, παδαχάμου = Εδώ, εδώ κάτω
Παίρνω κάποιον καλιακούσα = Τον παίρνω στους ώμους
πανωγόμι = το επιπλέον φορτίο ενός ζώου, στο κέντρο του σαμαριού (μεταφορικά το πανωτόκι)
παρδάσκελα = τρόπος καβαλικέματος στο ζώο (ανάποδα)
πάω ζέβλα ζέβλα = πάω κούτσα -κούτσα
Πάω μέσα =θα πάω στην Αθήνα
Πέρνα πόθε=έλα απο 'δω
Περπατά σα μπασταρδιασμένος, δηλαδή με ασταθή βήματα και άσχημη στάση
Πέτος = κληματαριά
Πήρα τα Ρουμάνια = Πήρα τους δρόμους
πούντιασα = πάγωσα
Πριπάσω = δεύτερη γυναίκα ,φθηνιάρα
Προγκάω = διώχνω με φωνές
σάζμα = στρωσίδι υφαντό φτιαγμένο με μαλλί
Σερμπέτη έκανες τον καφέ = Έκανες γλυκό τον καφέ
Σκαπετάω= φεύγω
Σκατομισογέννης = έκφραση για το σατανά
σοπάκι = μπερντάκι
σοστάδα = το σωστό
Σουρτουκεύω=είμαι συνέχεια έξω
σοφράς = χαμηλό στρογγυλό τραπέζι
Στρογέρα = απανεμιά
Τααήλιου = Κακώς του κάκου
ταμαχιάρης=αχόρταγος
Ταμπλάς = Εγκεφαλικό (τούρθε ταμπλάς)
Τζερεμές = Ο κακοπληρωτής
Τι νόησες; = πώς την έχεις δει ;
Τι ψάχεις να βρεις; = Τι ψάχνεις να βρεις;
Τίβοτα = τίποτα
Τίλους..(Ιδιωματική έκφραση π.χ. Τίλους δε μου είπες ότι θάρθεις)
Τον έκανε νταούλι στο ξύλο - Τούδωσε πολύ ξύλο
Του βέτιου = Κουτουρού
Του δαιμόν οι κλήρες
Του πειραντά την κλήρα, ζάφτι δε γίνεται= έκφραση για το άτακτο παιδί που δεν μπορούμε να το στρώσουμε
Τούτη πάει κατά ήλιου και κατά καημάτου=έκφραση για την "ελαφριά"γυναίκα
Τράβα = το μεσαίο ξύλο που κρατούσε τα ξύλα της σκεπής
Τσάφι = πολύ κρύο ,παγωνιά
Τσεμπέρι γυναικείο μαντήλι κεφαλιού
Τσίτσα μου , πάνου πάνου ή φτσίτσα μου πάνου πάνου = να έχετε την ευχή μου ως ψηλά στον ουρανό( οι γιαγιάδες στα εγγόνια)
Τσιφούρα = ψιλόβροχο
Τσιφουρίζει = ψιλοβρέχει
Τσούλινδρας = ο κύλινδρος που πατούσαν τις χωμάτινες ταράτσες
τσουράπια=κάλτσες
Τσουρούτικο = Στενό, στενόχωρο , μίζερο
Φουρνοξύλα = κοροϊδευτικά η ψηλή και άχαρη γυναίκα
Χαλασμένος = Βλαμμένος (αυστηρά Καρυστινή έκφραση)
Like
Comment

Αυθεντικές Καρυστινές ιστορίες ..... της υπαίθρου... Της Αγγελικής Παπαγεωργίου
Δω μαι και γω!Βγήκα να μάσω κανα χόρτο να κάνω κανα ταψί που αρέσει και τους παιδιούνες!Λέπω ,που λες,τη Βαγγέλαινα που είχε παει ν αλλάξει τη γίδα!Μούρη με μούρη πέσαμε!Τη λέπω να κοπανάει το ζωντανό!Μωρή ,της λέω, είσαι νέτα ,μωρή!Ti σούκανε, μωρή, το ζο που να σου κουλαθούνε τα ξερά? Όσο μίλησες εσυ, που δε νήσουνα εκει, άλλο τόσο κιαυτή!Έκανε μια μούρη σα του γουρουνιού!Τι να πεις παιδάτσι μου!Σόι του σογιού.....Ίδια η μάνα της κη γιαγιά της.....Kουσελιάρες και στριμμέναάντερα.....Tα ζα τους
απ το βάρημα λασα λάσα πάνε.....Eμένα δε μαρέσει το κουσέλι, και το ξέρεις, αλλά, θυμάσαι μωρή πούχαν γίνει του κομού με τη Μπέζενα γιατί σκατομάσαγε για την κόρη της που δεν έπαιρνε?Ακόμα αμα τη λέπει σκαπετάει και γίνεται άμουρη....Tρεχάτε ποδαράκια μου να μη σας χέσει ο κώλος μου......Tι να πεις μωρ κόρη.....Nευριάστηκα πολύ σήμερα......Ακόμα μούρχονται στο νου και συχίζομαι....Μούρχε να της στράψω μια ανάποδη να δει τον ουρανό σφοντύλι......Αλλά δεν εχω και πολύ ντερμάνι.....Μια μισερή γυναίκα δυό διπλού είμαι και
γω......


Like
Comment